Als professionele Kindbehartiger werkend met kinderen in een scheidingssituatie heb ik voortdurend te maken met het jeugdrecht. Bepalingen uit het personen- en familierecht rondom de positie van de minderjarige zijn essentieel alsmede de verbinding met het VN Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Wat is eigenlijk de positie van een minderjarige binnen ons rechtssysteem en waar moet een professional onder andere rekening mee houden in het geval van een scheidingssituatie? Ik zet graag wat belangrijke zaken op een rij.

De positie van de minderjarige binnen het rechtssysteemluisteren kind
In beginsel zijn minderjarigen tot 18 jaar handelingsonbekwaam. Dit blijkt uit artikel 1:234 van het Burgerlijk Wetboek. Dit betekent dat zij, met enkele uitzonderingen daargelaten zoals de informele rechtsgang, niet zelfstandig in het rechtsverkeer kunnen optreden en moeten worden bijgestaan door hun wettelijke vertegenwoordigers, hun ouders, dan wel een voogd. In sommige gevallen doet zich echter een belangenconflict voor tussen het kind en de ouder(s). Dan is het niet wenselijk dat het kind wordt bijgestaan door zijn of haar wettelijke vertegenwoordigers. In dit geval kan eventueel een Bijzondere Curator (1:250 BW) worden benoemd, een figuur die optreedt ten behoeve van de belangen van het kind, een rol die bij uitstek de Kindbehartiger kan vervullen in een scheidingssituatie.

Huwelijk versus ongehuwd
Wanneer een kind geboren is binnen een huwelijk of geregistreerd partnerschap gelden zowel voor de vader als de moeder dat zij van rechtswege het ouderlijk gezag uitoefenen over hun kind. Dit betekent dat zij verantwoordelijk zijn voor de opvoeding, het beheren van het vermogen en het verrichten van handelingen voor het kind. Ook na een echtscheiding, die in het geval van een huwelijk altijd en in het geval van een geregistreerd partnerschap bij aanwezigheid van minderjarige kinderen via de rechter moet verlopen, blijven de ouders in beginsel gezamenlijk het ouderlijk gezag uitoefenen. Er dient tevens verplicht een ouderschapsplan te worden opgesteld, waarbij mijns inziens vooral de nadruk moet komen te liggen op kwalitatieve afspraken in het belang van het kind in plaats van enkel kwantitatieve afspraken alsmede scheidingseducatie aan te raden is zodat helder uiteen kan worden gezet wat de impact is van een scheiding op een kind.
In het geval van ongehuwden zal de vader allereerst het kind moeten erkennen om vervolgens een verzoek in te dienen voor het ouderlijk gezag samen met de moeder. In het geval van een scheiding van ongehuwden is het niet verplicht een ouderschapsplan op te stellen. Dit wordt wel geadviseerd, echter kan het niet worden afgedwongen. Dit betekent dat hier meer risico’s liggen op onduidelijkheden na de scheiding, vooral voor de positie van de kinderen. Ook hier is scheidingseducatie wenselijk.

Zaken regelen na een scheiding

Wanneer er besloten is dat men als partners uit elkaar gaat, zal er veel geregeld moeten worden. Zo moet na een huwelijk of geregistreerd partnerschap de scheiding ingeschreven worden in de burgerlijke stand, dient bekeken te worden welke zaken er verdeeld moeten worden en of er partneralimentatie en kinderalimentatie moet worden betaald, om welk bedrag dit gaat en daarnaast zal vrijwel altijd één van de partners gaan verhuizen. Daarnaast zal moeten worden bekeken of ex-partners een co-ouderschap blijven vervullen of dat de zorgverdeling voor de kinderen op een andere manier wordt ingevuld. Voor ongehuwden ziet het plaatje er veelal anders uit. Immers kan het zo zijn dat men van tevoren nauwelijks iets vastgelegd heeft, hetgeen ook de positie van de kinderen in onzekerheid brengt. Voor professionals die kinderen ondersteunen in een scheidingssituatie is het belangrijk om goed te bekijken om welke situatie het gaat. Immers ziet het plaatje van gehuwden of geregistreerde partners er vaak anders uit dan van ongehuwden.

In de praktijk
In mijn praktijk heb ik steeds vaker te maken met ongehuwden die uit elkaar zijn gegaan en waarbij een kind is geboren tijdens de relatie van partners. In sommige gevallen heeft de vader het kind niet erkend en is er geen sprake van gezamenlijk ouderlijk gezag en nauwelijks een ouderrol. In andere gevallen heeft de vader het kind wel erkend, maar is er geen verzoek tot gezamenlijk ouderlijk gezag ingediend, maar heeft de vader wel altijd een volwaardige ouderrol vervuld. Een ouder zonder ouderlijk gezag heeft in beginsel altijd recht op omgang met zijn of haar kind, recht op informatie en consultatie, uitzonderingen even daar gelaten. Er dient hier altijd te worden bekeken wat in het belang is van het kind. Aan de hand van iedere specifieke zaak wordt dus bekeken waar vooral het kind behoefte aan heeft. Dit is eigenlijk niet anders in een situatie van gehuwden die uit elkaar zijn gegaan ten opzichte van ongehuwden die uit elkaar zijn gegaan. Een kind is immers gebaat bij structuur en duidelijkheid, heeft recht op beide ouders, alsmede behoefte aan een situatie waarbij het zich veilig en prettig voelt. Het is afhankelijk van de desbetreffende situatie in welke mate beide ouders hun ouderrol hebben vervuld en hoe dit in de toekomst ook gedegen kan worden gedaan. Was er voorheen bijvoorbeeld een groot verschil in de zorgtaken van de ouders omdat bijvoorbeeld moeder vanwege haar drukke baan altijd lange dagen maakte en daarom vader de zorgtaken binnenshuis meer vervulde, dan is het wenselijk dit na de scheiding voort te zetten in plaats van druk uit te oefenen op een geheel nieuwe situatie waar iedereen aan moet wennen. Maatwerk is dus steeds essentieel waarbij vooral dient te worden bekeken waar het kind behoefte aan heeft. Professionele Kindbehartigers luisteren bij uitstek naar de stem van het kind en maken de vertaalslag richting het juridisch speelveld en de ouders. Zij leggen de verbinding met het personen- en familierecht alsmede het VN Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Zodoende kan de stem van het kind gedegen vertolkt worden binnen een scheidingssituatie en kan zoveel mogelijk gezocht worden naar die situatie waar het kind zich het prettigst voelt. Iets dat ieder kind verdient.

Wil je meer weten/ reageren? Mail naar Marieke Lips.

Meld je nu aan voor de Heppee app

About Marieke Lips

Kindbehartiger | Kindercoach | Jurist kinderrechten | Auteur van o.a. boek "Bekrast" | Columniste | Spreker

Leave a Reply